Năm 1950, hàng hóa Hoắc Anh Đông gửi Chí nguyện quân bị "hải tặc" cướp. Hoắc Anh Đông đi truy tìm, bị kẻ xấu dí súng vào sau gáy: "Kêu nữa là bắn chết ngươi". Trời vừa sáng trên bến tàu Ma Cao, Hoắc Anh Đông mình đầy gió bụi, mắt dán chặt vào đống ống thép không mối hàn trước mặt. Ông nhận ra, đúng là lô hàng bị cướp đêm hôm trước. Ông chưa kịp mở miệng thì sau lưng đột ngột một luồng lạnh chạy dọc sống lưng — một khẩu súng dí vào sau gáy. Bên tai vang lên tiếng quát thấp, dữ tợn: "Kêu nữa là bắn chết ngươi!" Cảnh sát của chính quyền Bồ Đào Nha ở cảng giả điếc giả câm, chỉ đứng nhìn lạnh như người dưng.
Tháng 5 năm 1951, Mỹ thao túng Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết thi hành lệnh cấm vận đối với Trung Quốc, ra một mệnh lệnh chết với Trung Quốc, khiến số nước tham gia "cấm vận" lên tới 36. Bên trong COCOM còn lập riêng "Ủy ban Trung Quốc", chặn cứng con đường nhập khẩu vật tư của Trung Quốc. Tài liệu lịch sử Đảng ghi: đợt cấm vận này liên quan vũ khí, đạn dược, vật liệu năng lượng nguyên tử, dầu mỏ cùng thiết bị vận tải có giá trị chiến lược, chủng loại lên tới hơn 1.700. Chiến trường viện Triều thiếu đến mức nào? Chí nguyện quân ở Triều Tiên rét đến run người, dầu, đạn dược, quân phục mùa đông thiếu nghiêm trọng; tôn đen, ống thép không mối, gạc, thuốc cầm máu gần như thành hàng cứu mạng hiếm có. Lúc ấy Hồng Kông và Ma Cao là đường biển then chốt nhất để nước Trung Quốc mới phá phong tỏa, phá cấm vận. Trên mặt biển còn tàn quân Quốc dân đảng và hải tặc chiếm khu cửa sông Châu Giang, quanh quần đảo Vạn Sơn (tiếng Quảng Đông gọi là "Đại Thiên Nhị"), chuyên rình những tàu hàng từ Hồng Kông, Ma Cao vào nội địa để cướp của, cướp hàng. Thương nhân muốn làm ăn đàng hoàng gần như không còn cửa.
Hoắc Anh Đông sinh ngày 10 tháng 5 năm 1923 trong một nhà sống trên nước. Trong tay ông có hơn chục chiếc thuyền, lại có xưởng sửa tàu. Luồng lạch, bến cảng, hướng gió, thứ gì ông cũng thuộc. Vì thế người ta tìm đến ông, mời ông tham gia tổ chức vận chuyển vật tư bí mật, chính là kéo những mặt hàng tuyến trước đang cần như đứt hơi ra khỏi vòng phong tỏa. Nói cho cùng, đây không phải chuyện buôn bán thường, mà là lấy mạng ra đánh cược. Ông dựng một đội tàu đáng tin, chuyên chạy đi về giữa Hồng Kông, Ma Cao và đại lục. Chở toàn thứ đang thiếu gấp: tôn đen, cao su, lốp xe, thuốc men, bông, gạc, có lúc còn phải giấu kiểm tra. Hoắc Anh Đông lấy nhanh, đúng, vững để giành được lòng tin của cơ quan thương mại nội địa. Nhưng rủi ro cũng có thể nổ ra ngay trước mắt bất cứ lúc nào.
Vận chuyển bắt đầu chưa được vài tháng thì có một chuyến, tàu vừa vào cửa sông Châu Giang đã gặp "Đại Thiên Nhị". Đối phương đi ca nô, súng đã lên nòng, không ai dám chống cự. Cả một tàu ống thép không mối bị cướp sạch. Ở tầng quốc gia, cuộc "tranh chở" này bản thân đã là một trận cứng: đến tháng 12 năm 1951, ngành ngoại thương nước ta đã tranh mua, tranh chở ngoại hối và vật tư trị giá 220 triệu USD, cứu vãn tổn thất kinh tế của đất nước ở mức tối đa.
Hàng mất thì không thể nuốt giận mà im. Ông đuổi theo đến Ma Cao, phát hiện lô hàng vừa bị cướp đang được chất công khai trên bến tàu. Ông bước lên nhận mặt, kết quả suýt nữa mất cả an toàn tính mạng. Lúc đó tìm đến đồn cảnh sát Bồ Đào Nha ở Ma Cao, chỉ nhận được một câu thoái thác. Suốt quá trình, chẳng tìm được chỗ nào để nói lý. Vật tư mất, đội tàu tổn thương nặng, cục giận này chỉ có thể tự nuốt.
Ăn đủ đòn, Hoắc Anh Đông đổi cách làm. Ông cho mọi chuyến vận chuyển chuyển sang đi đêm, tàu được gia cố, động cơ tăng công suất, cải thiện tốc độ để khỏi bị ca nô bao vây, lại cắt người cảnh giới luân phiên ngày đêm. Ban ngày chuẩn bị, ban đêm nhổ neo, ngủ chưa tới bốn tiếng lại phải dậy. Cuộc sống ấy ông giữ suốt 3 năm. Theo các ghi chép của người nghiên cứu lâu dài giai đoạn lịch sử này, đội tàu của ông trong ba năm về cơ bản đưa vật tư vào nội địa đúng hạn, đúng lượng, trong đó cao su, tôn đen, thuốc men và thiết bị vận tải là những mặt khan hiếm nhất. Từ năm 1950 đến năm 1953, chính con đường biển chẳng mấy ai để ý ấy đã lần lượt đưa lên tuyến trước những lô vật tư cứu mạng nằm trong danh mục "cấm vận" hơn 1.700 chủng loại. Chuyện này không chỉ cần gan lớn, mà còn phải có thực tài.
Rủi ro thực ra vẫn bám theo. Sau khi chiến tranh chống Mỹ viện Triều kết thúc, vì ba năm phá phong tỏa, phá cấm vận để tranh chở vật tư, Hoắc Anh Đông bị chính quyền Anh tại Hồng Kông đưa vào "danh sách đen". Suốt mấy chục năm sau đó, việc kinh doanh của ông nhiều lần bị hạn chế. Nỗi khổ và cái giá thật sự, ông gánh qua nửa đời người.
Nhưng thế cuộc cũng xoay. Ngày 25 tháng 10 năm 2000, tọa đàm kỷ niệm 50 năm Chí nguyện quân Nhân dân Trung Quốc xuất quân tác chiến chống Mỹ viện Triều được tổ chức tại Bắc Kinh. Hoắc Anh Đông dự với tư cách nhân sĩ nổi tiếng Hồng Kông, Ma Cao được mời. Nhiều bài tưởng niệm gọi ông là đồng bào Hồng Kông duy nhất được mời, ngồi cùng các lão tướng chống Mỹ viện Triều của nước cộng hòa. Cảnh ấy là sự khẳng định cao nhất cho ba năm ông lấy mạng ra đánh.
Sau này, trong tiểu sử và điếu văn được công bố, nhà nước khẳng định đóng góp quan trọng của ông năm xưa khi "phá vòng phong tỏa, cấm vận của quốc tế đối với Trung Quốc, vận chuyển cho Tổ quốc một lượng lớn vật tư đang cần gấp", gọi ông là "đồng bào yêu nước kiệt xuất". Theo bài tưởng niệm, lúc sinh thời Thủ tướng Chu gọi những đồng bào Hồng Kông, Ma Cao kiểu này là bạn "cùng hoạn nạn" của Đảng Cộng sản. Người lãnh đạo còn chỉ ra, chính nhờ những đồng bào dám liều mạng ấy mà trong thời chống Mỹ viện Triều mới phá được vòng vây toàn cầu ấy, giành cho đất nước khoảng thời gian thở quý giá. Chính Hoắc Anh Đông cũng nói, được góp sức cho đất nước là điều ông thấy an ủi nhất cả đời.
Tư liệu lấy từ cuộc đấu tranh của người cộng sản, cuộc đấu tranh chống phong tỏa, chống cấm vận giai đoạn đầu sau khi nước Trung Quốc mới thành lập (tháng 5 năm 1951 Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua nghị quyết cấm vận Trung Quốc, hơn 1.700 chủng loại bị cấm vận, đến tháng 12 năm 1951 tranh mua và tranh vận chuyển ngoại hối cùng vật tư trị giá 220 triệu USD) — ngày 31 tháng 5 năm 2021, website Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật thành phố Lệ Giang thuộc Đảng Cộng sản Trung Quốc (bài viết lịch sử Đảng được chuyển tải).
Cập nhật lúc 2026-10-07 14:44